Diaconaat

Diaconaal gemeentezijn

Als er gesproken wordt over diaconaat, wordt namelijk al snel gedacht aan de diaconie en de diakenen. Dat is enerzijds begrijpelijk, omdat zij binnen de gemeente een bijzondere verantwoordelijkheid dragen voor de dienst van de barmhartigheid; tegelijk kan daardoor eenvoudig de indruk ontstaan dat diaconaat vooral hún taak is. De Bijbel en ook de, daarmee in lijn zijnde, kerkorde laten echter zien dat de roeping tot barmhartigheid allereerst een opdracht is aan de héle gemeente van Christus (het Lichaam).
De diakenen hebben daarin een eigen plaats: zij geven leiding, stimuleren en coördineren, zodat de gemeente als geheel haar diaconale roeping kan vervullen.

De gemeente van Christus

Diaconaal gemeentezijn is geen taak van alléén de diakenen, maar een roeping voor de hele gemeente. Jezus vat de wet samen in de liefde tot God en de naaste (Mattheüs 22) en roept ons in de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan op om ieder afzonderlijk te handelen en wandelen als Christus (‘ga heen en doe gelijk als de Barmhartige Samaritaan doet’). In de eerste christelijke gemeente kreeg deze liefde concreet gestalte doordat men deelde met wie gebrek had (Handelingen 2 en 4).
Toen daarbij knelpunten ontstonden, werden diakenen aangesteld om de gemeente in deze dienst van barmhartigheid te leiden en te ondersteunen (Handelingen 6); maar uitdrukkelijk niet om haar verantwoordelijkheid over te nemen. Daarom spreekt ook de kerkorde uit dat de gemeente, in al haar leden, geroepen is tot de dienst van de barmhartigheid.
Zo weerspiegelt een diaconale gemeente de liefde van Christus, Die Zichzelf vereenzelvigt met de minste van Zijn broeders (Mattheüs 25).

De diaconie

Als reeds aangegeven heeft de diaconie heeft binnen dit diaconale gemeentezijn een bijzondere verantwoordelijkheid. De diakenen nemen de roeping van de gemeente niet óver, maar geven er sturing aan. De kerkorde verwoord het als volgt: ‘De diakenen bevorderen door voorlichting en toerusting dat gemeenteleden gehoor geven aan hun diaconale roeping en treffen zij waar nodig voorzieningen voor concrete hulpverlening’ (Ordinantie 15-2).
Daarnaast ontwikkelen en coördineren zij het diaconale beleid, op verschillende vlakken:

1. binnen de gemeente (denk aan de Vrijwillige Hulpverlening, zieken- en kerstattenties alsook kerkvervoer)

2. buiten de eigen gemeente (denk aan Vrijwillige Thuiszorg Arnemuiden, Walcherse kerken voor Oekraïne en Hoop voor Vlissingen)

Daarnaast dragen zij verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige besteding van de diaconale middelen. Daarbij beperkt hun arbeid zich niet tot de eigen gemeenteleden, maar strekt de dienst van de barmhartigheid zich ook uit tot hen die buiten de gemeente staan (denk dan ook aan alle doelcollecten en de overeenkomst met stichting De Vluchtheuvel).
Zo mag de diaconie de gemeente voorgaan, toerusten en stimuleren om samen de liefde van Christus zichtbaar te maken in woord én daad.

GDC en CDC

De (plaatselijke) diaconie staat in hun taak niet alleen. Binnen de Hersteld Hervormde Kerk ondersteunen de Classicale Diaconale Commissies (CDC) en de Generale Diaconale Commissie (GDC) de diaconieën bij de vervulling van hun opdracht. Zij organiseren de toerusting van diakenen, geven voorlichting en advies (als er vragen zijn), stimuleren samenwerking tussen gemeenten en helpen bij de ontwikkeling van verantwoord diaconaal beleid. Daarnaast ondersteunen zij, financieel en met overeenkomsten, landelijke, regionale en mondiale diaconale initiatieven en onderhouden zij, waar nodig, contacten met overheden en maatschappelijke organisaties. Zo dienen CDC en GDC als aanvullend hulpmiddel / orgaan om het diaconale leven in de gemeenten te versterken en de gezamenlijke roeping van de kerk tot de dienst van de barmhartigheid te bevorderen.